Viskweek (aquacultuur)

Steeds meer vissoorten die in Nederland verkocht worden zijn tegenwoordig afkomstig van kwekerijen. Zalm, forel, paling en garnalen (behalve Hollandse) komen vrijwel altijd uit een kwekerij, en tilapia, kabeljauw en meerval steeds vaker. Op zich lijkt dat een goede ontwikkeling; zo worden de natuurlijke populaties immers ontzien. De realiteit leert echter dat andere, minstens zo serieuze milieuproblemen van zich doen spreken bij deze nieuwe methoden.

1. Wilde vis als voeding
   Veel gekweekte vis wordt grootgebracht met visolie en vismeel afkomstig van wildgevangen vis. Die vis wordt gevangen door grote industrieschepen die vrijwel zonder onderscheid grote stukken oceaan leegvissen. Om een kilo gekweekte vis te produceren is gemiddeld 2 tot 6 kg gevangen vis nodig. De druk op de wilde populaties neemt dus eigenlijk helemaal niet af als er meer kwekerijen komen.
   
   
2. Vervuiling
   Bassins vol kweekvissen produceren een grote hoeveelheid afvalstoffen, zowel in de vorm van uitwerpselen als onopgegeten voedsel. Dit vervuilt het water in het bassin maar ook daarbuiten. Vaak staan kwekerijen in direct contact met het omliggend ecosysteem dat op die manier vervuild raakt met nutriënten die bijvoorbeeld ongewenste algengroei in de hand werken.
   
   
3. Interactie met wilde vis
   Het komt regelmatig voor dat vissen ontsnappen uit kwekerijen en in hetzelfde gebied terechtkomen als hun wilde soortgenoten en zich met hun gaan kruisen. Aangezien de gekweekte vissen op andere eigenschappen geselecteerd worden en een lagere genetische variatie hebben dan de wilde populatie kan dit serieuze gevolgen hebben voor de levensvatbaarheid van de wilde populatie. Dit probleem zal nog grotere worden door het toenemend gebruik van genetische modificatie.
   
   
4. Ziekte
   Het dicht op elkaar pakken van vissen in kwekerijen is een uitstekende besmettingshaard voor ziekten. Zalmkwekerijen in Schotland en Noorwegen hebben bijvoorbeeld vaak last van schildluis. Door het ontsnappen van zalmen is deze infectie inmiddels ook een groot probleem bij de wilde populaties. Veel van deze ziektes worden bestreden met breedspectrumantibiotica die vervolgens ook weer in het ecosysteem terechtkomen. Een bijkomende zorg voor de menselijke gezondheid is de toenemende resistentie van bacteriën tegen antibiotica.
   
   
5. Esthetiek
   Zeker als een kwekerij gevestigd wordt in een bestaand natuurgebied wordt het uiterlijk hiervan sterk negatief beïnvloed al was het alleen al door de penetrante geur die erbij hoort.

Deze factoren spelen niet bij iedere gekweekte soort even sterk.
Vervuiling is bijvoorbeeld een zeer omvangrijk probleem bij garnalenkwekerijen. Die worden vaak aangelegd in bedreigde natuurgebieden zoals mangrovebossen en er is geen controle op de hoeveelheid afval die er geproduceerd wordt.

Bij de zalmkweek is de interactie met de wilde populaties een dusdanig probleem dat men er inmiddels van uitgaat dat er vrijwel geen wilde zalm meer in Europa rondzwemt die niet "vervuild" is met genen van gekweekte.