|
Campagne HAAI STOP! Red de haai van de ondergang |
Voor vissers kwam deze nieuwe markt als geroepen. Door overbevissing zijn de populaties van andere commercieel interessante vissoorten zoals tonijn en zwaardvis gedecimeerd. Dus werd het steeds moeilijker om met de vangst van die vissen genoeg geld te verdienen. Door over te stappen naar de haaienvinnenmarkt kon weer voldoende winst worden gemaakt. De eerste is als bijvangst bij de jacht op andere vissoorten. Bijvoorbeeld bij de vangst van tonijn met lange lijnen gebeurt het vaak dat een haai zich in het aas vastbijt in plaats van een tonijn. Voordat de haaievin een lucratief product werd, werden deze haaien meestal losgesneden waarna ze een kans van meer dan 80% hadden dat ze het incident zouden overleven. Tegenwoordig worden deze vissen gezien als een bonus voor de vissers en worden ze snel van hun vinnen ontdaan waarna het verminkte dier, soms nog levend, terug wordt gegooid in zee. De tweede is de visserij die zich specifiek richt op het vangen van haaien voor hun vinnen. Deze schepen, vaak afkomstig uit Aziatische landen, blijven soms maanden in internationale wateren waarna ze naar huis terugkeren met enkele tonnen aan haaienvinnen. De karkassen worden gedumpt op open zee. Een derde, minder grootschalige maar uiterst destructieve praktijk is de illegale visserij in natuurparken. Dit gebeurt meestal met kleine bootjes die dicht bij de kust kunnen komen en minder goed zichtbaar zijn voor de kustwacht. Deze praktijk kan potentieel desastreuze gevolgen hebben omdat de natuurgebieden gebruikt worden als kraamkamers voor veel haaiensoorten en de stropers voornamelijk onvolwassen exemplaren vangen. Dit is een groot probleem in West Australië maar ook in de wateren van Midden Amerika worden regelmatig stropers betrapt. Uit deze gegevens wordt ook duidelijk dat er veel meer haaien gevangen worden dan door vissers wordt opgegeven bij de FAO (de voedsel en landbouw organisatie van de Verenigde Naties). Als je ervan uitgaat dat de vinnen 2 tot 5% van het totale gewicht van een haai bedragen kan je aan de hand daarvan berekenen hoeveel haaien gevangen moeten worden om de hoeveelheid vinnen in Hong Kong te krijgen. Alleen al voor Hong Kong kom je zo op een hoeveelheid gevangen haaien die minimaal 20% hoger uitvalt dan de bij de FAO opgegeven haaienvangst voor de gehele wereld! Haaien zijn door hun manier van leven extra gevoelig voor overbevissing. Zoals met alle grote roofdieren hebben ze een zeer geavanceerde manier van voortplanten. Hun levenscyclus lijkt meer op die van dolfijnen en walvissen dan op die van andere vissen. Dat houdt in dat ze er lang over doen om volwassen te worden (een walvishaai is pas na meer dan 15 jaar geslachtrijp) en ze weinig jongen voortbrengen (voor veel soorten maar 2 tot 4 per jaar). Deze twee factoren maken dat populaties zich moeilijk herstellen van overbevissing en bescherming hard nodig is om te voorkomen dat soorten zullen uitsterven. |
Hoe bescherm je een haai Voor een aantal soorten is de bescherming beter geregeld omdat die voorkomen op de rode lijst van bedreigde diersoorten van de IUCN (World Conservation Union, de natuur beschermingsorganisatie van de VN). Soorten die op deze lijsten voorkomen zijn wereldwijd beschermd en landen zijn verplicht wetgeving te maken die deze haaien beschermd. Een aantal haaiensoorten op deze lijst zijn de witte haai, de walvishaai, de reuzenhaai en een aantal soorten hamerhaaien. Aangezien een soort pas op deze lijst komt als het aantoonbaar slecht met hem gaat is het een beschermingsmethode die dient als laatste redmiddel om uitsterven te voorkomen. Inmiddels dringen steeds meer organisaties bij de VN aan op een totale ban op het ontvinnen van haaien op zee2. Als het verplicht zou zijn om iedere gevangen haai met vinnen en al aan land te brengen zou dat een groot deel van de haaien van de wereld kunnen redden. Een hele haai neemt nu eenmaal vee meer ruimte in dan alleen de vinnen en het vlees ervan brengt zeer weinig op in vergelijking met andere vissen. In 2003 stond dit punt voor het eerst op de agenda van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Dit leidde tot hevig protest van de landen voor wie haaienvinnen een belangrijke bron van inkomsten zijn. Verder dan een resolutie die stelt dat een verbod op het ontvinnen van haaien wenselijk zou kunnen zijn is men toen niet gekomen. Dit was de eerste stap naar echte wetgeving die in de toekomst de haaien wereldwijd kan beschermen. Coral Reef Care sluit zich bij het internationale protest aan en dringt aan op een totale ban op het ontvinnen van haaien op zee. Hiervoor hebben wij reeds campagne gevoerd in samenwerking met Diergaarde Blijdorp, Stichting Noordzee, WNF en de Waddenvereniging. In 2009 jaar zijn 30.000 handtekeningen aangeboden aan het ministerie van LNV. In Europees verband zijn er in samenwerking met de Shark Alliance leden 100.000 handtekeningen opgehaald. Inmiddels is het Haaienactieplan door de EU geaccepteerd. Dit plan stelt een groot aantal verbeteringen voor op het gebied van de bescherming van de haai, waaronder een verbod op ontvinnen. De implementatie van deze verbeteringen moet echter wel door alle lidstaten worden geaccepteerd en met name Spanje blijkt hierin dwars te liggen. Onze petitie is gericht op Spanje en vraagt premier Zapatero om medewerking. Wij vragen ieders hulp om deze petitie te tekenen en door te sturen naar vrienden en bekenden - zie Petitie Haai.
Nog belangrijker is dat de wetgeving die bestaat strikt wordt gehandhaafd. Vooral in ontwikkelingslanden is dit een groot probleem omdat de wil om te beschermen er wel is maar de kennis en het materieel om die bescherming te implementeren ontbreekt. Er zijn nu al projecten waarbij geld uit rijke landen gebruikt wordt om opzichters in natuurgebieden en natuurbeschermers op te leiden en uit te rusten met bijvoorbeeld GPS-systemen die het opsporen van stropers mogelijk maken. Coral Reef Care steunt een dergelijk initiatief op de Galapagos eilanden. De Wateren rond deze beroemde eilanden worden beschermd door de wetgeving van Ecuador. Helaas ontbreekt het de parkopzichters aan de juiste kennis en materiaal om de flora en fauna in dit gebied te beschermen. Stropers kunnen ongemerkt het gebied inkomen en daar grote schade aanrichten door het vissen op tonijn, zeekomkommer en haai. Samen met de Amerikaanse organisatie WildAid steunt Coral Reef Care een project waarbij de opzichters worden opgeleid en van de juiste apparatuur worden voorzien. Zie Project Galapagos. Bronnen
|
Omdat vissers niet echt trots zijn op het ontvinnen en dit over het algemeen plaatsvindt op open zee, is het heel moeilijk om exacte data te verzamelen van de hoeveelheid haaien die ontvind worden. De beste data komen ironisch genoeg uit de haven van Hong Kong waar zo’n 50% van alle wereldwijd gevangen vinnen verhandeld worden. Volgens deze gegevens waren in 1999 de landen waar het overgrote deel van de vinnen vandaan kwamen Japan, Mexico, Indonesië, Spanje en de Verenigde Staten. Twee andere landen met veel vin-vissers zijn Taiwan en de Filippijnen. Zij handelen direct met het eigen vasteland.